วงดนตรี “เดอะแฮนด์ซั่ม” เป็นวงดนตรีส่วนพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งบรรเลงดนตรีเฉพาะพระพักตร์ ทั้งในส่วนพระองค์และในงานพระราชทานเลี้ยงในวาระต่าง ๆ เช่น วาระเสด็จแปรพระราชฐานไปยังภาคต่าง ๆ หรือเสด็จฯ เยือนต่างประเทศ

นักดนตรีและนักร้องภายในวงประกอบด้วยข้าราชการ ทหาร และตำรวจในราชสำนัก โดยพระองค์จะทรงฝึกให้ร้องด้วยสำเนียงที่ชัดเจนตามภาษานั้น ๆ คำภาษาไทยต้องออกเสียงให้ถูกต้อง ชัดเจนตามอักขรวิธี

นอกจากนี้ พระองค์ยังโปรดฯ ให้นำทำนองเพลงสากลและเพลงคลาสสิกที่ไพเราะมาใส่เนื้อร้องภาษาไทย เพื่อให้เข้าหูและฟังง่าย รวมถึงทรงคัดเลือกบางตอนจากวรรณคดีที่ทรงโปรด และมักนำมาเล่าพระราชทานอยู่เสมอ ๆ ได้แก่ อิเหนา รามเกียรติ์ และกาพย์แห่บทต่าง ๆ ซึ่งเป็นพระราชนิพนธ์ของเจ้าฟ้ากุ้ง เพลงเหล่านี้ล้วนเป็นบทเพลงที่หาฟังได้ยาก เนื่องจากจะมีการขับร้องและบรรเลงเฉพาะต่อหน้าพระพักตร์เท่านั้น

ชื่อวงดนตรี “เดอะแฮนด์ซั่ม” ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

ที่มา: หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์ ฉบับวันที่ ๑๒ สิงหาคม ๒๕๔๗